Της Σοφίας Γιαλαμά,
Πρέσβειρας του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα,
Υπ. Διδάκτωρ, ΠΑ.Δ.Α,
Ειδικός σε θέματα ESG & Κλιματικής Αλλαγής,
Το 2025 αποτέλεσε χρονιά καμπής για τη βιωσιμότητα, σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ρυθμιστικών προσαρμογών. Οι αλλαγές και συζητήσεις γύρω από την εφαρμογή της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2464 για την Υποβολή Εκθέσεων Βιωσιμότητας από τις Εταιρείες (Corporate Sustainability Reporting Directive – CSRD) και της Οδηγίας (EE) 2024/1760 για την Εταιρική Δέουσα Επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD), καθώς και οι παρεμβάσεις του πακέτου Omnibus, δημιούργησαν ερωτήματα για τον ρυθμό της βιώσιμης μετάβασης προς μία οικονομία χαμηλού άνθρακα. Παρά ταύτα, τα δεδομένα της αγοράς έως τους πρώτους επτά μήνες του 2025 έδειξαν ότι η βιώσιμη χρηματοδότηση (sustainable finance) εισήλθε σε μια φάση μεγαλύτερης ωρίμανσης και διαφοροποίησης.
Όπως κατέδειξε ανάλυση της ING, η παγκόσμια αγορά βιώσιμης χρηματοδότησης χαρακτηρίστηκε από έντονες περιφερειακές διαφοροποιήσεις, με τις συνολικές εκδόσεις να ανέρχονται σε 975 δισ. δολάρια από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2025.
Στην Ευρωζώνη και την ευρύτερη περιοχή Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής (EMEA) καταγράφηκε στασιμότητα, κυρίως λόγω της υποχώρησης των εταιρικών εκδόσεων, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η αγορά επηρεάστηκε αρνητικά από πολιτικές και ρυθμιστικές ανατροπές.
Αντίθετα, η Ασία–Ειρηνικός (APAC) και τμήματα της Ανατολικής Ευρώπης εμφάνισαν ισχυρότερη δυναμική, με τα πράσινα ομόλογα και τα sustainability bonds να ενισχύονται.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών αποδείχθηκε καθοριστικός για τη σύνδεση της βιώσιμης χρηματοδότησης με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (EKT) ολοκλήρωσε το 2025 το Climate and Nature Plan 2024–2025, ενσωματώνοντας συστηματικά τους κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα και τη φύση σε βασικούς τομείς του έργου της. Οι κλιματικοί και άλλοι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη φύση εντάχθηκαν στο πλαίσιο της νομισματικής πολιτικής, ενώ ενισχύθηκε η βελτίωση των δεδομένων και η αξιολόγηση κινδύνων μέσω επικαιροποιημένων κλιματικών δεικτών, stress tests και αναλύσεων σεναρίων. Επιπλέον, η ΕΚΤ στοχεύοντας στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα, προχώρησε σε ενισχυμένη εποπτεία και παρακολούθηση της διαχείρισης κλιματικών και άλλων κινδύνων που σχετίζονται με τη φύση από τις τράπεζες. Παράλληλα, ενσωμάτωσε κλιματικές παραμέτρους στη διαχείριση των ίδιων των λειτουργιών και του ισολογισμού της.
Με βάση αυτή την πρόοδο, η ΕΚΤ εντείνει το έργο της σε τρεις βασικούς τομείς προτεραιότητας: τη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία, την αντιμετώπιση των αυξανόμενων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα, και την αξιολόγηση των κινδύνων που σχετίζονται με τη φύση και την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στους κινδύνους που συνδέονται με το νερό. Παραμένοντας προσηλωμένη στην εντολή της, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατέστησε σαφές ότι οι κλιματικοί και άλλοι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη φύση αποτελούν πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ευρωζώνη.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (European Banking Authority), εξέδωσε στις αρχές του 2025 Κατευθυντήριες Γραμμές που καθορίζουν ελάχιστα πρότυπα και μεθοδολογίες αναφοράς για τον εντοπισμό, τη μέτρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των ESG κινδύνων από τα πιστωτικά ιδρύματα. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές αναγνωρίζουν ότι οι ESG κίνδυνοι, και ιδίως οι περιβαλλοντικοί μέσω φυσικών και μεταβατικών παραγόντων, δύνανται να επηρεάσουν όλες τις κατηγορίες χρηματοοικονομικού κινδύνου. Ως εκ τούτου, οι τράπεζες καλούνται να ενσωματώνουν τους ESG κινδύνους στο συνολικό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και στη στρατηγική τους. Οι κατευθυντήριες γραμμές τίθενται σε εφαρμογή από τον Ιανουάριο του 2026.
Η ενίσχυση της σημασίας των κλιματικών κινδύνων αποτυπώθηκε και στο World Economic Forum – Global Risks Report 2025, όπου οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι κυριάρχησαν τόσο στο τρέχον τοπίο κινδύνων όσο και στις μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα κατατάχθηκαν μεταξύ των σοβαρότερων βραχυπρόθεσμων κινδύνων, ενώ σε ορίζοντα δεκαετίας οι πρώτοι τέσσερις κίνδυνοι αφορούσαν το περιβάλλον, επιβεβαιώνοντας ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλέον συστημικό παράγοντα κινδύνου και βασική παράμετρο για τη βιώσιμη χρηματοδότηση.
Στην ελληνική αγορά, το 2025 σηματοδότησε την ενίσχυση της συλλογής και αξιοποίησης ESG δεδομένων από τον τραπεζικό τομέα. Οι συστημικές τράπεζες εντατικοποίησαν τη χρήση της πλατφόρμας ESGr, ζητώντας πιο δομημένα και συγκρίσιμα δεδομένα βιωσιμότητας από τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, επενδυτικά κεφάλαια, συμπεριλαμβανομένων private equity funds, ενσωμάτωσαν όλο και πιο συστηματικά τον έλεγχο της δέουσας επιμέλειας όσον αφορά τη βιωσιμότητα (ESG/sustainability due diligence) στη διαδικασία αξιολόγησης επενδύσεων, εξετάζοντας την ανθεκτικότητα και τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Συνολικά, ο απολογισμός του 2025 για τη βιώσιμη χρηματοδότηση αποτύπωσε μια φάση ωρίμανσης, με μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα των δεδομένων, στη διαχείριση κινδύνων και στη γεωγραφική διαφοροποίηση. Σε ένα περιβάλλον όπου οι κλιματικοί και άλλοι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη φύση αναδεικνύονται ολοένα και περισσότερο ως συστημικοί, η βιώσιμη χρηματοδότηση επιβεβαίωσε τον ρόλο της ως βασικού εργαλείου για τη στήριξη της βιώσιμης μετάβασης και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πηγή άρθρου και εικόνων: greenbusiness.gr